การเดินลายวงจรด้วยมือ

การเดินลายวงจร (Routing) เป็นกระบวนการวางเส้นแทร็กและรู (Vias) บนแผ่นวงจรเพื่อเชื่อมต่อตัวอุปกรณ์ต่าง ๆ เข้าด้วยกัน   โปรแกรม Altium Designer ช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถเดินลายวงจรด้วยตนเองได้ง่ายมาก เนื่องจากโปรแกรมมีเครื่องมือ สำหรับเดินลายวงจรด้วยมือที่มีความสามารถสูงและเครื่องมือเดินลายวงจรแบบอัตโนมัติใหม่ของ Situs ช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้ใช้งานเดินลายวงจรได้ง่ายด้วยการกดปุ่มเพียงไม่กี่ปุ่ม

            แม้ว่าโปรแกรมมีเครื่องมือเดินลายวงจรแบบอัตโนมัติที่มีประสิทธิภาพสูง แต่บางกรณีเราอาจต้องอาศัยการควบคุมการวางเส้นแทร็กที่แม่นยำ หรือต้องการเดินลายวงจรด้วยมือ สำหรับในแบบฝึกสอนการใช้งานในขั้นตอนนี้ เราจะเดินลายวงจรบนแผ่นวงจรด้วยมือแบบด้านเดียว โดยให้เส้นแทร็กอยู่เลเยอร์ล่าง เราจะใช้เส้นค็อนเน็คชันแบบ “Ratsnest” เป็นตัวนำทาง

            สำหรับโปรแกรม Altium Designer นั้น เส้นแทร็กบนแผ่นวงจรเกิดจากเซ็คเมนท์ของเส้นตรงหลาย ๆ เซ็คเมนท์มาต่อกัน   ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนทิศทางเส้นแทร็ก เซ็คเมนท์ใหม่ของเส้นแทร็กจะเริ่มต้นขึ้นใหม่อีกครั้ง   โปรแกรมนี้ตั้งค่าดีฟอลท์ให้เส้นแทร็กมีทิศทางเป็นแนวตั้ง แนวนอน และเอียงทำมุม 45o ช่วยให้ท่านวางเส้นแทร็กได้ราวกับมืออาชีพทีเดียวและกำหนดทิศทางได้ตรงตามความต้องการ แต่สำหรับแบบฝึกสอนนี้ใช้เฉพาะค่าดีฟอลท์ของโปรแกรมเท่านั้น

เลือกเมนู Place » Interactive Routing (คีย์ลัด P, T) หรือคลิกปุ่ม Interactive Routing จากแถบเครื่องมือ Placement แล้วเคอร์เซอร์จะเปลี่ยนเป็นรูปกากบาทซึ่งแสดงว่าท่านอยู่ในโหมดการวางเส้นแทร็ก

ตรวจดูแท็บของเลเยอร์ต่างๆ ที่เรียงอยู่ด้านล่างของพื้นที่ใช้งาน ต้องให้แท็บ TopLayer แอ็คทีฟ   ถ้าต้องการข้ามไปเลเยอร์ล่างโดยที่ยังไม่ต้องการออกจากโหมดการวางเส้นแทร็ก ให้กดคีย์ * ที่อยู่บนแป้นตัวเลข ซึ่งคีย์นี้เป็นคีย์สำหรับสลับไปมา (Toggle) ระหว่างเลเยอร์สัญญาณที่ใช้งานอยู่ สังเกตได้ว่าตอนนี้เลเยอร์ล่างควรจะแอ็คทีฟ

เลื่อนเคอร์เซอร์ไปไว้ที่จุดบัดกรีล่างสุดของค็อนเน็คเตอร์ Y1 แล้วคลิกซ้ายหรือกดคีย์ ENTER เพื่อกำหนดจุดเริ่มต้นของเส้นแทร็ก

เลื่อนเคอร์เซอร์ต่อไปยังจุดบัดกรีล่างของตัวต้านทาน R1 ให้สังเกตวิธีวางเส้นแทร็กนั้นทำได้อย่างไร จากค่าเริ่มต้นของเส้นแทร็กนั้นต้องมีทิศทางในแนวตั้ง แนวนอน หรือแนวเอียง 45o   และในที่นี้เส้นแทร็กมี 2 เซ็คเมนท์ เซ็คเมนท์แรก (ที่มาจากจุดบัดกรีเริ่มต้น) มีสีน้ำเงินทึบ ซึ่งเป็นเซ็คเมนท์ของเส้นแทร็กที่กำลังวางอยู่ สำหรับเซ็คเมนท์ของเส้นแทร็กส่วนที่สอง (ซึ่งอยู่ติดกับเคอร์เซอร์) เรียกว่า เส้นบอกทาง (Look-ahead) มีลักษณะเป็นเส้นขอบช่วยให้ผู้ใช้งานมองเห็นทิศทางของเส้นแทร็กว่าจะไปในทิศทางใด แม้จะมีสิ่งกีดขวางอยู่ก็ตาม และเซ็คเมนท์ของเส้นแทร็กจะทำมุม 45o หรือ 90o อยู่เสมอ

 

เลื่อนเคอร์เซอร์ให้อยู่ตรงกลางจุดบัดกรีล่างของตัวต้านทาน R1 และคลิกซ้ายหรือกดคีย์ ENTER ท่านจะสังเกตเห็นว่าเซ็คเมนท์แรกเปลี่ยนเป็นสีน้ำเงิน แสดงว่าเซ็คเมนท์นี้ถูกวางไว้ที่เลเยอร์ล่างแล้ว จากนั้นเลื่อนเคอร์เซอร์ไปรอบๆ เล็กน้อย ท่านจะเห็นว่ายังมีเซ็คเมนท์อยู่สองส่วนติดอยู่กับเคอร์เซอร์ เมื่อคลิกเมาส์ครั้งต่อไปจะเป็นการวางเซ็คเมนท์สีน้ำเงินของเส้นแทร็กโดยมีเส้นบอกทางปรากฎขึ้นช่วยในการวางเส้นแทร็ก

เลื่อนเคอร์เซอร์มาที่จุดบัดกรีล่างของ R1 อีกครั้ง ท่านจะเห็นเซ็คเมนท์สีน้ำเงินยืดต่อออกมาจากเซ็คเมนท์ส่วนแรกมาที่จุดบัดกรีนี้   ให้คลิกซ้ายเพื่อวางเซ็คเมนท์สีน้ำเงิน เป็นการเสร็จสิ้นการเชื่อมต่อลายวงจรจุดแรก

เลื่อนเคอร์เซอร์มาที่จุดบัดกรีล่างของตัวต้านทาน R4 ท่านจะเห็นเซ็คเมนท์สีน้ำเงินต่อมายัง R4 แล้วคลิกซ้ายเพื่อวางเซ็คเมนท์นี้

ตอนนี้ให้ย้ายตำแหน่งเคอร์เซอร์มาที่จุดบัดกรีล่างของตัวต้านทาน R3 ท่านจะเห็นว่าเซ็คเมนท์นี้ไม่มีสีน้ำเงิน แต่เป็นเส้นขอบแสดงว่าเป็นเซ็คเมนท์บอกทาง ในการวางเซ็คเมนท์ของเส้นแทร็กแต่ละครั้งนั้น เมื่อกดคีย์ SPACEBAR ทิศทางของเซ็คเมนท์จะเปลี่ยนไปมาระหว่างเริ่มต้นในแนวตั้ง/แนวนอนและเริ่มต้นในแนว 45o ตอนนี้เซ็คเมนท์มีสีน้ำเงิน ให้คลิกซ้ายหรือกดคีย์ ENTER เพื่อวางเซ็คเมนท์นี้

เลื่อนเคอร์เซอร์ไปที่ส่วนล่างของตัวต้านทาน R2 กดคีย์ SPACEBAR อีกครั้งเพื่อเปลี่ยนทิศ   แล้วคลิกซ้ายหรือกดคีย์ ENTER เพื่อวางเซ็คเมนท์

ถึงขั้นตอนนี้ท่านได้เดินลายวงจรของเน็ตแรกเสร็จเรียบร้อยแล้ว  โดยที่ท่านต้องคลิกขวาหรือกดคีย์ ESC เพื่อเป็นการสิ้นสุดการวางเส้นแทร็กนี้ เคอร์เซอร์ยังคงเป็นรูปกากบาทแสดงว่ายังอยู่ในโหมดการวางเส้นแทร็ก ซึ่งพร้อมที่จะวางเส้นแทร็กเส้นต่อไป ถ้าต้องการมองเห็นเน็ตได้ง่ายขึ้นให้กดคีย์ END เพื่อเรียกหน้าจอเดิมกลับมา

เดินลายวงจรที่เหลือบนแผ่นวงจรในลักษณะเดียวกับที่กล่าวมาข้างต้น ในแผนภาพ 6 แสดงแผ่นวงจรที่เดินลายวงจรด้วยมือ

บันทึกแบบวงจรนี้

ขณะที่ท่านกำลังวางเส้นแทร็กอยู่นั้นพึงระลึกถึงสิ่งต่าง ๆ ต่อไปนี้

คลิกเมาส์ปุ่มซ้าย (หรือกดคีย์ ENTER) เพื่อวางเซ็คเมนท์ของเส้นแทร็กซึ่งมีสีทึบ เซ็คเมนท์ของเส้นแทร็กที่แสดงด้วยเส้นขอบนั้นเป็นเส้นบอกทางหรือช่วยนำทาง เส้นแทร็กที่วางไปแล้วจะมีสีเดียวกับสีของเลเยอร์

กดคีย์ SPACEBAR เพื่อสลับทิศทางเซ็คเมนท์ของเส้นแทร็กที่กำลังวางอยู่ระหว่างโหมดแนวตั้ง/แนวนอน กับโหมด 45o

เมื่อใดที่กดคีย์ END จะเป็นการเรียกหน้าจอเดิมกลับมา

เมื่อใดที่กดคีย์ลัด V, F จะเป็นการเรียกหน้าจอเดิมกลับมาโดยให้ทุกวัตถุอยู่ในหน้าจอพอดี

เมื่อใดที่กดคีย์ PAGEUP และ PAGEDOWN จะเป็นการซูมเข้าหรือซูมออก โดยที่มีเคอร์เซอร์เป็นศูนย์กลาง

กดคีย์ BACKSPACE เพื่อยกเลิกการวางเซ็คเมนท์สุดท้าย

คลิกขวาหรือกดคีย์ ESC เมื่อสิ้นสุดการวางเส้นแทร็กหนึ่งและต้องการเริ่มต้นวางเส้นแทร็กเส้นใหม่ต่อไป

ท่านไม่สามารถเชื่อมต่อจุดบัดกรีที่ไม่ควรจะเชื่อมต่อกันด้วยเส้นสัญญาณได้โดยบังเอิญ  เนื่องจากโปรแกรม Altium Designer จะวิเคราะห์การเชื่อมต่อบนแผ่นวงจรอย่างต่อเนื่อง และป้องกันไม่ให้เกิดความผิดพลาดในการสร้างค็อนเน็คชันหรือการเดินเส้นแทร็กทับซ้อนกันได้

ถ้าต้องการลบเซ็คเมนท์ของเส้นแทร็ก ให้คลิกซ้ายที่เซ็คเมนท์นั้นเพื่อเลือกให้แอ็คทีฟ จะปรากฏเครื่องมือแก้ไขที่เซ็คเมนท์นั้น แต่เซ็คเมนท์อื่น ๆ ที่เหลือก็จะถูกไฮไลท์ไว้ด้วย  จากนั้นกดคีย์ DELETE เพื่อลบเซ็คเมนท์ที่ไม่ต้องการออกไป

ใน Altium Designer ช่วยให้การวางเส้นแทร็กใหม่อีกครั้งเป็นเรื่องง่ายดาย วางเซ็คเมนท์ใหม่ได้ง่าย เมื่อคลิกขวาเพื่อสิ้นสุดการวางจะเป็นการลบเซ็คเมนท์ส่วนเกินออกไป

เมื่อท่านได้วางเส้นแทร็กทั้งหมดบนแบบ PCB เสร็จแล้ว เพียงแค่คลิกขวาหรือกดคีย์ ESC เพื่อออกจากโหมดการวางเส้นแทร็ก จากนั้นเคอร์เซอร์จะเปลี่ยนกลับมาเป็นลูกศรตามปกติ

Theme by Danetsoft and Danang Probo Sayekti inspired by Maksimer